"तत्वों की सूची (प्रतीकानुसार)": अवतरणों में अंतर
भारत डिस्कवरी प्रस्तुति
No edit summary |
No edit summary |
||
| पंक्ति 166: | पंक्ति 166: | ||
|Pr||[[प्रासियोडाइमियम]]||(Praseodymium)||[[यूनानी]] '''''pr'''asios''||59||<span style="display:none">&140.907652</span>140.90765(2)|| ||6 | |Pr||[[प्रासियोडाइमियम]]||(Praseodymium)||[[यूनानी]] '''''pr'''asios''||59||<span style="display:none">&140.907652</span>140.90765(2)|| ||6 | ||
|-style="background-color:#ffc0c0" | |-style="background-color:#ffc0c0" | ||
|Pt||[[ | |Pt||[[प्लेटिनम]]||(Platinum)||[[यूनानी]] '''''p'''la'''t''''' ''ina'' ||78||<span style="display:none">&195.0849</span>195.084(9)||10||6 | ||
|-style="background-color:#ff99cc" | |-style="background-color:#ff99cc" | ||
|Pu||[[प्लूटोनियम]]||(Plutonium)||[[यम ग्रह|'''P'''l'''u'''to]]||94||<span style="display:none">&244</span>[244]<ref name="fn_1" />|| ||7 | |Pu||[[प्लूटोनियम]]||(Plutonium)||[[यम ग्रह|'''P'''l'''u'''to]]||94||<span style="display:none">&244</span>[244]<ref name="fn_1" />|| ||7 | ||
12:05, 6 मार्च 2011 का अवतरण
|
| चिह्न | नाम | अंग्रेज़ी भाषा में नाम | तत्वों की सूची प्रतीकानुसार | परमाणु संख्या | तुलनात्मक परमाणु भार | समूह | अवधि |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ac | एक्टिनियम | (Actinium) | यूनानी aktinos | 89 | [227][1] | 7 | |
| Ag | चाँदी | (Silver) | लैटिन argentum | 47 | 107.8682(2)[2] | 11 | 5 |
| Al | एल्युमिनियम | (Aluminium) | लैटिन alumen | 13 | 26.9815386(8) | 13 | 3 |
| Am | अमेरिशियम | (Americium) | the Americas | 95 | [243][1] | 7 | |
| Ar | ऑर्गन | (Argon) | यूनानी argon | 18 | 39.948(1)[2][3] | 18 | 3 |
| As | आर्सेनिक | (Arsenic) | यूनानी arsenikos | 33 | 74.92160(2) | 15 | 4 |
| At | एस्टाटिन | (Astatine) | यूनानी astatos | 85 | [210][1] | 17 | 6 |
| Au | सोना | (Gold) | लैटिन aurum | 79 | 196.966569(4) | 11 | 6 |
| B | बोरोन | (Boron) | borax | 5 | 10.811(7)[2][3][4] | 13 | 2 |
| Ba | बेरियम | (Barium) | यूनानी barys | 56 | 137.327(7) | 2 | 6 |
| Be | बेरिलियम | (Beryllium) | beryl | 4 | 9.012182(3) | 2 | 2 |
| Bh | बोरियम | (Bohrium) | Niels Bohr | 107 | [264][1] | 7 | 7 |
| Bi | बिस्मथ | (Bismuth) | German wiss muth | 83 | 208.98040(1) | 15 | 6 |
| Bk | बर्केलियम | (Berkelium) | Berkeley, California | 97 | [247][1] | 7 | |
| Br | ब्रोमिन | (Bromine) | यूनानी bromos | 35 | 79.904(1) | 17 | 4 |
| C | कार्बन | (Carbon) | लैटिन carbo | 6 | 12.0107(8)[2][3] | 14 | 2 |
| Ca | कैल्शियम | (Calcium) | लैटिन calx | 20 | 40.078(4)[2] | 2 | 4 |
| Cd | कैडमियम | (Cadmium) | यूनानी kadmia | 48 | 112.411(8)[2] | 12 | 5 |
| Ce | सेरियम | (Cerium) | Ceres | 58 | 140.116(1)[2] | 6 | |
| Cf | कैलीफोर्नियम | (Californium) | State and University of California | 98 | [251][1] | 7 | |
| Cl | क्लोरीन | (Chlorine) | यूनानी chloros | 17 | 35.453(2)[2][3][4] | 17 | 3 |
| Cm | क्यूरियम | (Curium) | Pierre and Marie Curie and the traditional -um ending | 96 | [247][1] | 7 | |
| Cn | उनउनबियम | (Copernicium) | Nicolaus Copernicus | 112 | [285][1] | 12 | 7 |
| Co | कोबाल्ट | (Cobalt) | German kobold | 27 | 58.933195(5) | 9 | 4 |
| Cr | क्रोमियम | (Chromium) | यूनानी chroma | 24 | 51.9961(6) | 6 | 4 |
| Cs | सीज़ियम | (Caesium) | लैटिन caesius | 55 | 132.9054519(2) | 1 | 6 |
| Cu | ताम्र | (Copper) | लैटिन Cuprum | 29 | 63.546(3)[3] | 11 | 4 |
| Db | डब्नियम | (Dubnium) | Dubna, Russia | 105 | [262][1] | 5 | 7 |
| Ds | डार्म्स्टेडशियम | (Darmstadtium) | Darmstadt, Germany | 110 | [271][1] | 10 | 7 |
| Dy | डिस्प्रोसियम | (Dysprosium) | यूनानी dysprositos | 66 | 162.500(1)[2] | 6 | |
| Er | अर्बियम | (Erbium) | Ytterby, Sweden | 68 | 167.259(3)[2] | 6 | |
| Es | आइन्स्टाइनियम | (Einsteinium) | Albert Einstein | 99 | [252][1] | 7 | |
| Eu | युरोपियम | (Europium) | Europe | 63 | 151.964(1)[2] | 6 | |
| F | फ्लोरीन | (Fluorine) | लैटिन fluo | 9 | 18.9984032(5) | 17 | 2 |
| Fe | लोहा | (Iron) | लैटिन ferrum | 26 | 55.845(2) | 8 | 4 |
| Fm | फर्मियम | (Fermium) | Enrico Fermi | 100 | [257][1] | 7 | |
| Fr | फ्रान्सियम | (Francium) | France | 87 | [223][1] | 1 | 7 |
| Ga | गैलियम | (Gallium) | लैटिन Gallia | 31 | 69.723(1) | 13 | 4 |
| Gd | ग्याडोलिनियम | (Gadolinium) | gadolinite | 64 | 157.25(3)[2] | 6 | |
| Ge | जर्मेनियम | (Germanium) | Germany | 32 | 72.64(1) | 14 | 4 |
| H | हाइड्रोजन | (Hydrogen) | यूनानी hydrogenes | 1 | 1.00794(7)[2][3][4] | 1 | 1 |
| He | हिलियम | (Helium) | यूनानी |helios | 2 | 4.002602(2)[2][3] | 18 | 1 |
| Hf | हाफ्नियम | (Hafnium) | लैटिन Hafnia | 72 | 178.49(2) | 4 | 6 |
| Hg | पारा | (Mercury) | लैटिन hydr argyrum | 80 | 200.59(2) | 12 | 6 |
| Ho | होल्मियम | (Holmium) | लैटिन Holmia | 67 | 164.930 32(2) | 6 | |
| Hs | हसियम | (IHassium) | Hesse, Germany | 108 | [277][1] | 8 | 7 |
| I | आयोडिन | (Iodine) | यूनानी ioeides | 53 | 126.904 47(3) | 17 | 5 |
| In | इण्डियम | (Indium) | indigo blue | 49 | 114.818(3) | 13 | 5 |
| Ir | इरिडियम | (Iridium) | यूनानी iris | 77 | 192.217(3) | 9 | 6 |
| K | पोटैशियम | (Potassium) | लैटिन kalium | 19 | 39.0983(1) | 1 | 4 |
| Kr | क्रिप्टन | (Krypton) | यूनानी kryptos | 36 | 83.798(2)[2][4] | 18 | 4 |
| La | लाञ्थनम | (Lanthanum) | यूनानी lanthanien | 57 | 138.90547(7)[2] | 6 | |
| Li | लिथियम | (Lithium) | यूनानी lithos | 3 | 6.941(2)[2][3][4][5] | 1 | 2 |
| Lr | लॉरेंशियम | (Lawrencium) | Ernest O. Lawrence | 103 | [262][1] | 3 | 7 |
| Lu | लुटेटियम | (Lutetium) | लैटिन Lutetia | 71 | 174.967(1)[2] | 3 | 6 |
| Md | मेण्डेलीवियम | (Mendelevium) | Dmitri Mendeleyev | 101 | [258][1] | 7 | |
| Mg | मैग्नीसियम | (Magnesium) | Magnesia, Greece | 12 | 24.3050(6) | 2 | 3 |
| Mn | मैंगनीज | (Manganese) | लैटिन magnes | 25 | 54.938045(5) | 7 | 4 |
| Mo | मोलिब्डेनम | (Molybdenum) | यूनानी molybdos | 42 | 95.94(2)[2] | 6 | 5 |
| Mt | मेइट्नेरियम | (Meitnerium) | Lise Meitner | 109 | [268][1] | 9 | 7 |
| N | नाइट्रोजन | (Nitrogen) | यूनानी nitron | 7 | 14.0067(2)[2][3] | 15 | 2 |
| Na | सोडियम | (Sodium) | लैटिन natrium | 11 | 22.98976928(2) | 1 | 3 |
| Nb | नायोबियम | (Niobium) | Niobe | 41 | 92.906 38(2) | 5 | 5 |
| Nd | नियोडाइमियम | (Neodymium) | यूनानी neos didymos | 60 | 144.242(3)[2] | 6 | |
| Ne | नियोन | (Neon) | यूनानी neos | 10 | 20.1797(6)[2][4] | 18 | 2 |
| Ni | निकल | (Nickel) | German kupfernickel | 28 | 58.6934(2) | 10 | 4 |
| No | नोबेलियम | (Nobelium) | Alfred Nobel | 102 | [259][1] | 7 | |
| Np | नेप्ट्यूनियम | (Neptunium) | Neptune | 93 | [237][1] | 7 | |
| O | ऑक्सीजन | (Oxygen) | यूनानी oxys | 8 | 15.9994(3)[2][3] | 16 | 2 |
| Os | अस्मियम | (Osmium) | यूनानी osme | 76 | 190.23(3)[2] | 8 | 6 |
| P | फास्फोरस | (Phosphorus) | यूनानी phosphoros | 15 | 30.973762(2) | 15 | 3 |
| Pa | प्रोटैक्टीनियम | (Protactinium) | यूनानी protos and actinium | 91 | 231.03588(2)[1] | 7 | |
| Pb | सीसा | (Lead) | लैटिन plumbum | 82 | 207.2(1)[2][3] | 14 | 6 |
| Pd | पलाडियम | (Palladium) | Pallas (genitive Pallados) | 46 | 106.42(1)[2] | 10 | 5 |
| Pm | प्रोमेथियम | (Promethium) | Prometheus | 61 | [145][1] | 6 | |
| Po | पोलोनियम | (Polonium) | Poland | 84 | [210][1] | 16 | 6 |
| Pr | प्रासियोडाइमियम | (Praseodymium) | यूनानी prasios | 59 | 140.90765(2) | 6 | |
| Pt | प्लेटिनम | (Platinum) | यूनानी plat ina | 78 | 195.084(9) | 10 | 6 |
| Pu | प्लूटोनियम | (Plutonium) | Pluto | 94 | [244][1] | 7 | |
| Ra | रेडियम | (Radium) | लैटिन radius | 88 | [226][1] | 2 | 7 |
| Rb | रुबिडियम | (Rubidium) | लैटिन rubidus | 37 | 85.4678(3)[2] | 1 | 5 |
| Re | रेनियम | (Rhenium) | German Rheinprovinz | 75 | 186.207(1) | 7 | 6 |
| Rf | रुथरफोर्डियम | (Rutherfordium) | Ernest Rutherford | 104 | 261[1] | 4 | 7 |
| Rg | रॉन्टजैनियम | (Roentgenium) | Wilhelm Conrad Röntgen | 111 | [272][1] | 11 | 7 |
| Rh | रोडियम | (Rhodium) | यूनानी rhodon | 45 | 102.905 50(2) | 9 | 5 |
| Rn | रेडन | (Radon) | radium and emanation | 86 | [220][1] | 18 | 6 |
| Ru | रुथेनियम | (Ruthenium) | लैटिन Ruthenia | 44 | 101.07(2)[2] | 8 | 5 |
| S | गन्धक | (Sulphur) | लैटिन sulfur | 16 | 32.065(5)[2][3] | 16 | 3 |
| Sb | एन्टिमोनी | (Antimony) | लैटिन stibium | 51 | 121.760(1)[2] | 15 | 5 |
| Sc | स्काण्डियम | (Scandium) | Scandinavia | 21 | 44.955912(6) | 3 | 4 |
| Se | सेलेनियम | (Selenium) | यूनानी selene | 34 | 78.96(3)[3] | 16 | 4 |
| Sg | सीबोर्गियम | (Seaborgium) | Glenn T. Seaborg | 106 | [266][1] | 6 | 7 |
| Si | सिलिकॉन | (Silicon) | लैटिन silex | 14 | 28.0855(3)[3] | 14 | 3 |
| Sm | सैमरियम | (Samarium) | samarskite | 62 | 150.36(2)[2] | 6 | |
| Sn | त्रपु | (Tin) | लैटिन stannum | 50 | 118.710(7)[2] | 14 | 5 |
| Sr | स्ट्रोन्सियम | (Strontium) | Gaelic Strontian | 38 | 87.62(1)[2][3] | 2 | 5 |
| Ta | टैंटेलम | (Tantalum) | King Tantalus | 73 | 180.94788(2) | 5 | 6 |
| Tb | टर्बियम | (Terbium) | Ytterby, Sweden | 65 | 158.92535(2) | 6 | |
| Tc | टेक्निशियम | (Technetium) | यूनानी technetos | 43 | [98][1] | 7 | 5 |
| Te | टेलुरियम | (Tellurium) | यूनानी tellus | 52 | 127.60(3)[2] | 16 | 5 |
| Th | थोरियम | (Thorium) | Thor | 90 | 232.03806(2)[1][2] | 7 | |
| Ti | टाइटानियम | (Titanium) | the Titans | 22 | 47.867(1) | 4 | 4 |
| Tl | थैलियम | (Thallium) | यूनानी thallos | 81 | 204.3833(2) | 13 | 6 |
| Tm | थुलियम | (Thulium) | Thule and the traditional -ium ending | 69 | 168.93421(2) | 6 | |
| U | युरेनियम | (Uranium) | Uranus | 92 | 238.02891(3)[1][2][4] | 7 | |
| Uuh | उनउनहैक्षियम | (Ununhexium) | लैटिन uni, uni, and यूनानी hex | 116 | [292][1] | 16 | 7 |
| Uuo | उनउनऑक्षियम | (Ununoctium) | लैटिन uni, uni, and oct | 118 | [294][1] | 18 | 7 |
| Uup | उनउनपैन्शियम | (Ununpentium) | लैटिन uni, uni, and यूनानी pent | 115 | [288][1] | 15 | 7 |
| Uuq | उनउनक्वाडृयम | (Ununquadium) | लैटिन uni, uni, and quadr | 114 | [289][1] | 14 | 7 |
| Uus | उनउनसैप्क्षियम | (Ununseptium) | लैटिन uni, uni, and यूनानी sept | 117 | [295][1] | 17 | 7 |
| Uut | उनउनट्रियम | (Ununtrium) | लैटिन uni, uni, and यूनानी tri | 113 | [284][1] | 13 | 7 |
| V | वनेडियम | (Vanadium) | Vanadis | 23 | 50.9415(1) | 5 | 4 |
| W | टंग्स्टन | (Tungsten) | German wol fram | 74 | 183.84(1) | 6 | 6 |
| Xe | ज़ेनान | (Xenon) | यूनानी xenos | 54 | 131.293(6)[2][4] | 18 | 5 |
| Y | इत्रियम | (Yttrium) | Ytterby, Sweden | 39 | 88.90585(2) | 3 | 5 |
| Yb | यिट्टरबियम | (Ytterbium) | Ytterby, Sweden | 70 | 173.04(3)[2] | 6 | |
| Zn | जस्ता | (Zinc) | German zink | 30 | 65.409(4) | 12 | 4 |
| Zr | जर्कोनियम | (Zirconium) | zircon | 40 | 91.224(2)[2] | 4 | 5 |
|
|
|
|
|
|
टीका टिप्पणी और संदर्भ
- ↑ 1.00 1.01 1.02 1.03 1.04 1.05 1.06 1.07 1.08 1.09 1.10 1.11 1.12 1.13 1.14 1.15 1.16 1.17 1.18 1.19 1.20 1.21 1.22 1.23 1.24 1.25 1.26 1.27 1.28 1.29 1.30 1.31 1.32 1.33 1.34 1.35 1.36 स्थिर न्यूक्लाइड्स रहित तत्त्व और कोष्ठक की संख्या तत्त्व के अधिकतम आयु युक्त समस्थानिक की द्रव्यमान संख्या को इंगित करता है जैसे [209]। किन्तु थोरियम, प्रोटॅक्टिनियम और यूरेनियम के विशेष गुण धर्म, स्थलीय समस्थानिक रचना के होते हैं। इसलिए परमाणविक द्रव्यमान उल्लिखित है।
- ↑ 2.00 2.01 2.02 2.03 2.04 2.05 2.06 2.07 2.08 2.09 2.10 2.11 2.12 2.13 2.14 2.15 2.16 2.17 2.18 2.19 2.20 2.21 2.22 2.23 2.24 2.25 2.26 2.27 2.28 2.29 2.30 2.31 2.32 2.33 2.34 2.35 2.36 2.37 2.38 कुछ भूवैज्ञानिक नमूनों में इस तत्त्व की समस्थानिक रचना भिन्न होती है और यह परिवर्तन सूची में दर्शाई गयी अनिश्चिता की सीमा से अधिक हो सकता है।
- ↑ 3.00 3.01 3.02 3.03 3.04 3.05 3.06 3.07 3.08 3.09 3.10 3.11 3.12 3.13 3.14 इस तत्त्व की समस्थानिक संरचना स्थलीय पदार्थ के संबंध में बदलती रहती है, इसलिए निश्चित परमाणु भार नहीं दिया गया है।
- ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 इस तत्त्व की समस्थानिक संरचना वाणिज्यिक पदार्थ के संबंध में बदल सकती है, जिसके कारण परमाणु भार संख्या उल्लिखित संख्या से भिन्न हो जाती है।
- ↑ वाणिज्यिक लीथियम का परमाणु भार 6.939 से 6.996 तक रहता है (विशिष्ट पदार्थ का विश्लेषण करने से अधिक निकटतम संख्या प्राप्त की जा सकती है।)